Trafiłam do Szekszárd ( wymawia się Seksard) “na skróty” przez Londyn. To tam miałam okazję po raz pierwszy spróbować win , którymi jeszcze sto lat temu zachwycała się cała Europa. Wreszcie zrozumiałam dlaczego Bikavér był synonimem wielkiego wina a Kadarka jedyną “cudzoziemską” odmianą podziwianą przez Francuzów. Nie znaczy to bynajmniej, że nigdy wcześniej nie próbowałam Kadarki, albo Bikavera, ale wina z Szekszárd Rt (to nazwa winiarni) zrobiły na mnie bardzo duże wrażenie. Późniejsza wizyta w regionie potwierdziła przypuszczenia, że jest to jeden z najciekawszych zakątków winiarskich Europy, choć chyba jeden z najmniej rozreklamowanych.

 

Szekszárd jest jednym z najstarszych regionów winiarskich Węgier. Położony jest na południu kraju, około 150 km na południowy zachód od Budapesztu. Jego mieszkańcy zajmują się produkcją wina nieprzerwanie od czasów cesarstwa Rzymskiego. Największą jednak sławę zyskał w XIX wieku. Wina z Szekszárd były ulubionymi sławnego kompozytora - Franciszka Liszta, zachwycał się nimi również ówczesny papież Pius IX, który pisał w 1865 roku w liście : ”To szekszárdzkie wino chroni moje zdrowie i umysł”. Kiedy Europę dotknęła klęska filoksery i wina zaczęło brakować, Francuzi importowali Kadarkę z Szekszárd jako jedyne wino dorównujące ginącym crus i mogące je zastąpić.

Łagodne pagórki, lessowe gleby o głębokości dochodzącej do 30 metrów, długie łagodne zimy, gorące, suche lata i dużo słońca, tworzą unikalny terroir, w którym nie tylko idealnie udają się uprawy tradycyjnych odmian, ale i wiele napływowych znalazło świetne warunki. Obecnie uprawy winorośli zajmują w regionie ok 2300 ha. Obok tradycyjnej Kadarki rosną tam Merlot, Kékfrankos, Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Pinot Noir, Zweigelt, Kekoporto, a nawet niewielkie ilości Syrah. Białe odmiany zajmują około jednej czwartej powierzchni upraw, podzielonej między Olaszrizling, Rajnairizling (Riesling), Chardonnay i Sauvignon blanc.

Adrian von Hoensbroech, dyrektor Szekszárd Rt tłumaczył mi historę winarni i tajniki produkcji: “Nasza winiarnia była pierwszą sprywatyzowaną w kraju. Choć region popadł w zapomnienie, bo od II Wojny Światowej aż do lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, eksportowano prawie wyłącznie czerwone wina z Egeru, przeznaczając tutejsze na miejscowy rynek, nadal posiadał ogromny potencjał. Dostrzegł go baron Twickel i w 1994 roku, założył na bazie sypiącej się państwowej przetwórni, winiarnię Szekszárd Rt. Winnice były bardzo zaniedbane i trzeba było lat wytężonej pracy, żeby wyglądały tak, jak sobie tego życzymy, piwnice też trzeba było praktycznie całkowicie przebudować i wyposażyć od zera. Obecnie posiadamy ok 200 ha winnic, z czego 60% zostało posadzone po 1994 roku. Postawiliśmy na jakość, staramy się wykorzystać jak najlepiej to, co daje nam natura,a równocześnie nie zaniedbywać tradycji. Choć uprawa klasycznych bordoskich szczepów jest łatwiejsza, nadal uprawiamy również Kadarkę i produkujemy Bikavér.”

Zawsze myślałam, że to nazwa zastrzeżona dla Egeru, wtrąciłam.

Wiele osób tak myśli.” odpowiedział von Hoensbroech “Prawo do używania tej nazwy mają oba regiony. I każdy uważa, że to u nich cała historia się zaczęła. Wino musi być kupażem przynajmniej trzech jednoodmianowych. My używamy pięciu. Zazwyczaj jest to tajemnicą twórcy, jakich odmian i w jakich proporcjach używa. Dawniej podstawą, zarówno u nas jak i w Egerze, była Kadarka. Dawała bardzo taniczne, mocno zbudowane wina. Dziś wraz ze zmianą gustów konsumentów zmieniły się i proporcje. W większości przypadków przeważa Kékfrankos, a Merlot, Cabernet franc, Cabernet Sauvignon i Kadarka uzupełniają kupaż. Po zmieszaniu, Bikavér musi leżakować jeszcze co najmniej przez rok w dębowych beczkach. A następnie co najmniej sześć miesięcy w butelkach. Ale to Kadarka nadaje charakter temu winu. Ten silny korzenny zapach i pełny smak. To wyjątkowe wino. Niemożliwe do podrobienia. Każdy producent robi je według własnego gustu. Dlatego tak bardzo różnią się między sobą. Bikavér to tradycyjnie najlepsze wino w winiarni. Przeznacza się do jego produkcji najlepsze winogrona, wybiera się najbardziej obiecujące kadzie z młodym winem. Niestety przez prawie 50 lat produkowano pod tą nazwą bardzo kiepskie stołowe wina rujnując tym samym opinię na którą winiarze pracowali przez stulecia.”

Przed wojną Kadarka była najpopularniejszym szczepem dającym czerwone wina w kraju. Mówiło się na Węgrzech, że “prawdziwy mężczyzna pije tylko Kadarkę“ . Problem w tym, że jeśli się nie ogranicza jej wydajności, przycinając w bardzo surowy sposób i usuwając nadmiar gron zanim dojrzeją to wino z niej jest bardzo “trawiaste”, kwaśne i ściągające. Wymaga ogromnej pracy w winnicach, a to raczej nie było mocną stroną państwowych przetwórni.”

Szekszárd Rt produkuje trzy gamy win. Podstawową - Liszt Pincészet, gdzie znaleźć można wina ze wszystkich odmian uprawianych w regionie i dwie równoległe raczej linie “z wyższej półki” - Château Kajmad i Domaine Gróf Zichy zawierające głównie wina czerwone i produkowane tylko w latach, kiedy warunki klimatyczne są wystarczająco dobre. (Np w zeszłym roku nie zrobiono ani jednej butelki Domaine Gróf Zichy.) Nie sposób opisać wszystkich, bo jest ich ponad dwadzieścia, skupię się tylko na tych, które zrobiły na mnie największe wrażenie.

Liszt Pincészet Selection Pinot Noir rosé 2004 – Piękny łososiowo różowy kolor ze srebrnym połyskiem. Bardzo aromatyczny. W zapachu głó wniewiśnie, maliny, brzoskwinie, truskawki, kwiaty akacji i róży. W ustach bardzo świeże, pełne, świetna równowaga. Dość długie

Liszt Pincészet Selection Pinot Noir 2003 – Czysty rubinowoczerwony kolor. Nos - eksplozja owoców. Wiśnie, maliny, porzeczki, jeżyny w towarzystwie eleganckiej, dyskretnej nuty dębu. Bardzo dobrze wyważone. Długie.

Château Kajmad Cuvée 2002 - (Cabernet Sauvignon, Merlot, Kékfrankos) – Głęboki purpurowoczerwony kolor. Bardzo intensywny owocowo korzenny zapach. Borówki, jeżyny, wiśnie i porzeczki z pieprzem, cynamonem i gożdzikami. Idealnie wyważone. Długie

Château Kajmad Bikavér 2002 – Bardzo głęboki purpurowoczerwony kolor. W zapachu pieprz, kardamon, imbir, goździki i cynamon na tle borówek, jeżyn, wiśni, śliwek i porzeczek. Bardzo dyskretny dąb. W ustach idealna harmonia. Ekstraktywne. Bardzo duży potencjał starzenia. Bardzo długie. Piękne wino z osobowością.

Domaine Gróf Zichy Cuvée 2002 – (Cabernet Sauvignon, Merlot, Cabernet Franc) Klasyczne bordoskie połączenie zaowocowało winem, które łatwo pomylić z którymś z bordoskich crus. Czerwone i czarne owoce z grzankami i wanilią.W tle delikatna nuta mineralna. Krągłe, pełne, o jedwabistych taninach. Świetnie sharmonizowane. Bardzo duży potencjał starzenia. Bardzo długie.

(kurdesz.com 2005)